Làm nhà gỗ trọn gói hay thuê riêng từng hạng mục thì tiết kiệm hơn
Trong tâm thức của người Việt, việc dựng một nếp nhà không chỉ đơn thuần là tạo dựng nơi che mưa che nắng, mà còn là việc lớn của cả một đời người, là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, tâm linh để truyền lại cho con cháu muôn đời sau. Đặc biệt, với những ai trót yêu nét đẹp mộc mạc, uy nghiêm của nhà gỗ truyền thống, thì trăn trở lớn nhất không chỉ nằm ở mẫu mã, kiểu dáng mà còn là bài toán kinh tế: Làm thế nào để có được một ngôi nhà ưng ý nhất với chi phí hợp lý nhất? Câu hỏi “Nên giao khoán trọn gói hay tự mình thuê riêng từng hạng mục?” luôn là chủ đề gây tranh cãi sôi nổi trên các diễn đàn kiến trúc và trong những câu chuyện trà dư tửu hậu của các gia chủ đang ấp ủ dự định làm nhà.
Là một người đã gắn bó nhiều năm với nghề mộc, chứng kiến sự hình thành của hàng trăm nếp nhà từ Bắc chí Nam, tôi hiểu rất rõ những băn khoăn này. Bài viết dưới đây sẽ phân tích sâu sắc, đa chiều và thực tế nhất về hai phương án này, giúp các bác, các anh chị có cái nhìn thấu đáo để đưa ra quyết định sáng suốt nhất cho công trình tâm huyết của mình.
Bản chất thực sự của “Cuộc chơi” nhà gỗ
Trước khi đi vào so sánh về giá cả, chúng ta cần hiểu rõ đặc thù của việc làm nhà gỗ, nó khác xa so với việc xây dựng nhà bê tông cốt thép thông thường. Nếu nhà xây hiện đại có thể dễ dàng sửa chữa, chắp vá, thì nhà gỗ đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối ngay từ khâu lựa chọn gỗ đầu vào cho đến từng nhát đục, đường cưa. Một sai sót nhỏ trong tính toán kết cấu hay xử lý gỗ có thể khiến cả công trình bị vênh váo, mối mọt hoặc xuống cấp chỉ sau vài năm sử dụng.
Đặc biệt đối với lối kiến trúc nhà gỗ cổ truyền Bắc Bộ, sự tinh tế nằm ở hệ khung, các vì kèo, kẻ truyền, chồng rường… tất cả phải ăn khớp với nhau bằng mộng ngàm mà không dùng đinh sắt. Điều này đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cực cao và sự am hiểu sâu sắc về đặc tính của từng loại gỗ. Do đó, bài toán tiết kiệm ở đây không chỉ là bớt được bao nhiêu tiền mặt lúc ban đầu, mà là giá trị sử dụng và độ bền của ngôi nhà kéo dài được bao nhiêu năm tháng.
Mổ xẻ phương án: Tự thuê riêng từng hạng mục (Tự làm chủ đầu tư)
Rất nhiều gia chủ, đặc biệt là những người có chút kiến thức về xây dựng hoặc có nhiều thời gian rảnh rỗi, thường nghiêng về phương án này với suy nghĩ: “Tự mua gỗ, tự thuê thợ thì sẽ rẻ hơn vì không phải qua tay cai thầu, không bị ăn chênh lệch”. Về lý thuyết, điều này nghe có vẻ hợp lý, nhưng thực tế hiện trường lại là một câu chuyện hoàn toàn khác với vô vàn những rủi ro tiềm ẩn.
Ảo tưởng về giá gỗ và sự hao hụt vật tư
Khi tự đi mua gỗ, các bác thường chỉ nhìn thấy giá khối (m3) gỗ tròn hoặc gỗ xẻ thô. Tuy nhiên, trong nghề làm nhà gỗ, tỷ lệ hao hụt gỗ là một con số khổng lồ mà người ngoại đạo khó có thể lường hết được. Gỗ có rác, có sâu, có mắt chết, gỗ bị cong vênh khi xẻ… Nếu không phải là người sành sỏi, các bác rất dễ mua phải lô gỗ kém chất lượng, hoặc mua gỗ về nhưng không biết cách pha (xẻ) sao cho tối ưu, dẫn đến lượng gỗ vụn bỏ đi quá nhiều. Các xưởng lớn làm trọn gói họ có kinh nghiệm tận dụng gỗ thừa vào các chi tiết nhỏ, còn gia chủ tự làm thì phần gỗ thừa đó coi như mất trắng. Tính ra, giá thành gỗ thành phẩm có khi còn đắt hơn nhiều so với báo giá của đơn vị thi công trọn gói.
Rủi ro trong việc quản lý và phối hợp các đội thợ
Để hoàn thiện một mẫu nhà gỗ 3 gian 2 chái chuẩn mực, các bác cần rất nhiều đội thợ: thợ xẻ, thợ mộc dựng khung, thợ chạm khắc, thợ lợp ngói, thợ xây tường bao, thợ sơn PU, thợ điện nước… Khi thuê riêng lẻ, việc khớp nối công việc giữa các đội này là một cơn ác mộng. Thợ xây móng không hiểu về kích thước chân cột gỗ dẫn đến sai lệch tim cốt; thợ mộc làm xong khung nhưng thợ ngói chưa đến kịp dẫn đến gỗ phơi mưa nắng bị nứt nẻ; thợ điện đục phá lung tung làm hỏng thẩm mỹ của cột gỗ… Khi xảy ra lỗi, các đội thợ sẽ đổ lỗi cho nhau, và người chịu thiệt hại cuối cùng chính là gia chủ.
Vấn đề phát sinh chi phí không kiểm soát
Đây là “căn bệnh” trầm kha của việc tự làm nhà. Dự toán ban đầu là 1 tỷ, nhưng khi vào việc, thiếu cái này, hỏng cái kia, mua thêm vật tư, tiền bồi dưỡng thợ, tiền sửa chữa sai sót… con số thực tế có thể đội lên 1,5 tỷ là chuyện bình thường. Chưa kể đến chi phí thời gian và công sức của chính gia chủ bỏ ra để giám sát, chạy vật tư, lo ăn uống cho thợ, những chi phí vô hình này thường không được tính vào nhưng lại tốn kém vô cùng.
Phân tích phương án: Làm nhà gỗ trọn gói (Chìa khóa trao tay)
Ngược lại với phương án tự làm, dịch vụ làm nhà gỗ trọn gói đang ngày càng được ưa chuộng, đặc biệt là với những gia chủ bận rộn hoặc mong muốn sự chuyên nghiệp, đồng bộ cao cho công trình nhà gỗ của mình. Hãy cùng xem xét xem liệu phương án này có thực sự “đắt” như nhiều người vẫn nghĩ hay không.
Sự đồng bộ từ thiết kế đến thi công
Ưu điểm lớn nhất của việc giao khoán trọn gói là tính thống nhất. Đơn vị thầu sẽ chịu trách nhiệm từ khâu thiết kế nhà gỗ, lên bản vẽ chi tiết, tính toán khối lượng gỗ, gia công tại xưởng cho đến khi lắp dựng hoàn thiện tại công trình. Mọi thứ đều được quy về một mối, có người chịu trách nhiệm tổng thể. Bản vẽ thiết kế sẽ được tối ưu hóa dựa trên thực tế nguồn gỗ và tay nghề thợ của xưởng đó, đảm bảo không có sự vênh lệch giữa ý tưởng và thực tế.
Tối ưu hóa chi phí nhờ quy mô và kinh nghiệm
Các đơn vị chuyên nghiệp thường nhập gỗ với số lượng lớn, giá thành đầu vào của họ chắc chắn sẽ tốt hơn so với việc các bác đi mua lẻ vài chục khối. Hơn nữa, với hệ thống máy móc hiện đại và đội ngũ thợ lành nghề chuyên môn hóa cao (tổ chuyên pha gỗ, tổ chuyên đục, tổ chuyên lắp…), năng suất lao động của họ cao hơn rất nhiều so với thợ lẻ. Điều này giúp giảm chi phí nhân công trên mỗi đơn vị sản phẩm. Khi thi công nhà gỗ trọn gói, nhà thầu đã tính toán kỹ lưỡng để báo một mức giá cuối cùng (thường là cố định theo hợp đồng), giúp gia chủ hoàn toàn yên tâm về tài chính, không lo phát sinh ngoài dự kiến.
Chất lượng kỹ thuật và chế độ bảo hành
Nhà gỗ là công trình trăm năm, nên yếu tố bảo hành là cực kỳ quan trọng. Khi thuê riêng lẻ, nếu sau này nhà bị dột, bị mối, hay bị nghiêng, các bác biết tìm ai để bắt đền? Thợ mộc thì bảo do thợ xây, thợ xây bảo do gỗ kém… Nhưng với nhà thầu trọn gói, họ buộc phải có trách nhiệm bảo hành tổng thể cho công trình. Uy tín thương hiệu là thứ giữ chân khách hàng, nên họ thường kiểm soát chất lượng khắt khe hơn. Đặc biệt là các yếu tố về kiến trúc nhà gỗ như tỉ lệ hình khối, hoa văn chạm khắc sẽ được đảm bảo đúng theo cam kết ban đầu.
So sánh trực quan: Đâu là lựa chọn tiết kiệm hơn?
Để trả lời câu hỏi “cách nào tiết kiệm hơn”, chúng ta cần đặt lên bàn cân hai khái niệm: “Giá rẻ” và “Tiết kiệm”.
Nếu chỉ nhìn vào con số dự toán ban đầu, phương án tự thuê riêng từng hạng mục thường có vẻ rẻ hơn khoảng 10-15%. Tuy nhiên, đây là con số đầy rủi ro. Nếu các bác là người cực kỳ am hiểu về gỗ, có khả năng quản lý xây dựng tốt, và có quỹ thời gian dồi dào để giám sát 24/7, thì có thể các bác sẽ tiết kiệm được khoản 10-15% đó. Nhưng thực tế, đa phần các gia chủ đều không đạt được các điều kiện này, dẫn đến chi phí thực tế sau khi hoàn thiện thường cao hơn cả phương án trọn gói do các lỗi sai hỏng và lãng phí vật tư.
Ngược lại, phương án trọn gói có báo giá ban đầu cao hơn, nhưng đó là giá “đã chốt”. Các bác không phải lo lắng về việc giá gỗ tăng, thợ đòi tăng lương, hay phát sinh vật liệu phụ. Cái “lãi” lớn nhất của phương án trọn gói là sự an tâm, thời gian (để các bác làm việc khác kiếm tiền), và chất lượng công trình được đảm bảo bởi hợp đồng pháp lý. Xét về lâu dài, khi tính đến độ bền của kết cấu nhà gỗ và chi phí bảo trì, bảo dưỡng trong tương lai, làm trọn gói thường là phương án tiết kiệm và kinh tế hơn.
Khi nào nên chọn thuê riêng, khi nào nên chọn trọn gói?
Không có một công thức chung cho tất cả mọi người. Dựa trên kinh nghiệm thực tế, tôi xin đưa ra một vài gợi ý để các bác cân nhắc:
Nên chọn thuê riêng từng hạng mục khi:
Thứ nhất, gia chủ là người trong nghề hoặc có người thân ruột thịt làm nghề mộc, xây dựng am hiểu sâu về nhà cổ. Thứ hai, gia chủ đã có sẵn nguồn gỗ quý tích trữ từ lâu (ví dụ có sẵn gỗ Lim, gỗ Mít trong vườn hoặc đã mua từ nhiều năm trước). Thứ ba, gia chủ muốn tự tay chăm chút từng chi tiết nhỏ nhất, muốn thay đổi thiết kế liên tục trong quá trình làm theo cảm hứng cá nhân và không bị áp lực về tiến độ hoàn thành.
Nên chọn làm nhà gỗ trọn gói khi:
Gia chủ là người bận rộn, không có chuyên môn sâu về xây dựng và gỗ lạt. Gia chủ mong muốn một ngôi nhà chuẩn mực về phong thủy, kiến trúc, đảm bảo tiến độ thi công nhanh chóng. Gia chủ muốn minh bạch tài chính ngay từ đầu, tránh các rắc rối phát sinh. Đặc biệt, với các công trình quy mô lớn, phức tạp như nhà thờ họ, từ đường dòng tộc, hay các quần thể nhà gỗ dân gian kết hợp sân vườn, thì phương án trọn gói gần như là lựa chọn bắt buộc để đảm bảo sự đồng bộ và đẳng cấp.
Những lưu ý sống còn khi làm nhà gỗ
Dù chọn phương án nào, có những nguyên tắc bất di bất dịch mà các bác phải nắm rõ để không phải hối hận về sau:
Thứ nhất là khâu chọn gỗ. “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, câu này cấm có sai bao giờ. Dù thợ có giỏi đến mấy mà gỗ non, gỗ dác, gỗ chưa được sấy khô kỹ thì trước sau gì nhà cũng hỏng. Hãy yêu cầu kiểm tra mộc (kiểm tra gỗ khi chưa sơn) thật kỹ càng. Gỗ phải đanh, vân đẹp, không nứt nẻ, không bám giác.
Thứ hai là chọn mặt gửi vàng. Nếu thuê thợ lẻ, hãy đến xem các công trình họ đã làm cách đây vài năm để xem chất lượng xuống cấp thế nào. Nếu thuê trọn gói, hãy đến thăm xưởng sản xuất, xem quy mô, máy móc và thái độ làm việc của người thợ. Một đơn vị uy tín sẽ không ngại ngần đưa các bác đi tham quan các công trình thực tế.
Thứ ba là hợp đồng rõ ràng. Mọi cam kết về chủng loại gỗ (Lim Lào hay Lim Nam Phi, Gõ đỏ hay Dổi…), kích thước cột, xà, quy cách đục chạm, tiến độ thanh toán, chế độ bảo hành… đều phải được thể hiện bằng văn bản giấy trắng mực đen. Đừng bao giờ làm việc chỉ dựa trên “lời nói gió bay” hay sự quen biết nể nang.
Thứ tư là sự tôn trọng thiết kế. Nhà gỗ cổ truyền có những quy tắc về kích thước (thước Tầm), số đo phong thủy rất khắt khe. Việc thay đổi tùy tiện một chi tiết nhỏ có thể phá vỡ tỉ lệ vàng của ngôi nhà. Hãy lắng nghe tư vấn của các kiến trúc sư hoặc các nghệ nhân lão làng.
Lời kết
Xây dựng một ngôi nhà gỗ không chỉ là việc tiêu tiền, mà là hành trình kiến tạo một di sản. Việc lựa chọn làm trọn gói hay thuê riêng từng hạng mục phụ thuộc vào hoàn cảnh, năng lực và mong muốn của từng gia chủ. Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi quỹ thời gian ngày càng eo hẹp và yêu cầu về tính chuyên nghiệp ngày càng cao, xu hướng giao khoán trọn gói cho các đơn vị uy tín đang dần chiếm ưu thế nhờ sự đảm bảo về chất lượng và tối ưu về tổng chi phí đầu tư.
Nếu các bác vẫn còn đang băn khoăn, chưa biết bắt đầu từ đâu, hay cần một lời tư vấn chân tình từ những người thợ tâm huyết, đừng ngần ngại nhấc máy lên. Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và chia sẻ những kinh nghiệm quý báu nhất để giúp các bác hiện thực hóa giấc mơ về một nếp nhà gỗ ấm cúng, sang trọng và trường tồn với thời gian.
Mọi thắc mắc và nhu cầu tư vấn xin liên hệ Hotline: 0936 68 70 71.
